www.donghuongtienphuoc.com - Đồng hương Tiên Phước - Quê hương là của chúng tôi nhưng cảm nhận là của bạn

Giới thiệu Tiên Phước

Tiên Phước là một huyện trung du phía tây nam của tỉnh Quảng Nam, cách thành phố Tam Kỳ 25km. Về hành chính, huyện gồm 15 xã và 1 thị trấn. Phía tây giáp huyện Hiệp Đức, phía đông giáp huyện Phú Ninh, phía nam giáp huyện Bắc Trà My, phía bắc giáp huyện Thăng Bình. Diện tích tự nhiên của Tiên Phước là 45.322 ha (2001). Thị trấn Tiên Kỳ nằm ở vị trí trung tâm của huyện nằm trên tỉnh lộ  ĐT 616, là  cầu nối giữa thành phố tỉnh lỵ Tam Kỳ và huyện Bắc Trà My. Toạ độ địa lý được giới hạn bởi vĩ tuyến 15020 đến 1536 vĩ độ Bắc và kinh tuyến từ 1084’ 46”  đến 10827’ 56”  kinh đông. 

 

                                                            Cầu sông Tiên

 Dân số Tiên Phước 75.001 người (16.258 hộ), phân bố trên địa bàn 14 xã và 1 thị trấn, trong đó có 124 khẩu đồng bào dân tộc thiểu số (KOR) sống ở 02 xã Tiên An , Tiên Lập. Mật độ dân số bình quân 165 người/km2, phân bố không đồng đều.  Tốc độ tăng dân số 1,5%, thấp hơn mức bình quân của tỉnh. Tổng số lao động toàn huyện 34.030 người, chiếm 45% dân số, cơ cấu lao động tập trung chủ yếu vào sản xuất Nông nghiệp, chiếm 85% số hộ, Tiểu thủ công nghiệp 8,5%, Dịch vụ 4,7% và các ngành quản lý 1,8%. 

 

Sông Tranh ngày xưa

 Tiên Phước có 02 con sông chính là  sông Tranh và sông Tiên. Ngoài ra còn có một số sông, suối nhỏ như:  sông Yên, sông Tam, sông Ta Nao, sông Ta Cao, sông Hương Quế...  Sông Tranh dài 23 km chảy qua xã Tiên Lãnh, nguồn nước của sông này được sử dụng xây dựng các công trình thuỷ điện quy mô lớn. Sông Tiên dài 43 km chảy qua các xã Tiên Lộc, Tiên An, Tiên Cảnh, Tiên Kỳ, Tiên Châu, Tiên Cẩm. Sông Tiên có nhiều tên gọi: từ địa phận Tam Kỳ chạy vào đầu Tiên Lộc gọi là sông Bông Miêu. Từ đầu Tiên Lộc đến đầu Tiên Kỳ gọi là sông Tiên. Từ đầu Tiên Kỳ đến cuối Tiên Hà gọi là sông Khang. Từ cuối Tiên Hà chạy qua địa phận Hiệp Đức gọi là sông Chang.  

 

Một góc Tiên Phước bên bờ sông Tiên

 Tiên Phước là một huyện trung du nên khí hậu trong vùng tương đối khắc nghiệt, nhiều hạn hán, thiên tai. Phần lớn diện tích trong vùng là đất nông nghiệp nhưng kém màu mỡ và tỷ lệ đất thịt rất thấp. Đây là một vùng kinh tế nghèo của tỉnh Quảng Nam. Do đặc điểm cấu tạo địa hình nên sông Tiên – con sông chảy quanh địa bàn huyện được mệnh danh là “con sông chảy ngược”, không xuôi về biển Đông mà ngược về hướng tây-nam, đổ ra sông Thu Bồn. Khí hậu của Tiên Phước mang đặc trưng của vùng khí hậu nhiệt đới - gió mùa, lại có đặc điểm chuyển tiếp giữa miền núi và đồng bằng nên mùa mưa thường đến sớm hơn vùng đồng bằng, các tháng 7, 8, 9 thường có những trận mưa giông, mưa núi. Ngược lại, kết thúc khí hậu ẩm lạnh chậm hơn so với vùng đồng bằng, vào tháng Giêng, tháng 2 năm sau. Nhiệt độ bình quân  năm 250c, cao nhất 400c, thấp nhất 180c.  Tháng có nhiệt độ cao nhất vào tháng 5, tháng 6. Lượng mưa trung bình năm 2.200 - 2.600 mm, số ngày mưa trong năm 120-140 ngày.  Lượng bốc hơi trung bình năm 800-1.000 mm, tháng bốc hơi cao nhất tháng 6 đến tháng 8, tháng bốc hơi ít nhất   tháng 12.  Độ ẩm bình quân năm  84,4%, độ ẩm thấp nhất 61,6%.  Gió mùa thịnh hành về mùa Đông theo hướng Tây Bắc - Bắc. Gió thịnh hành về mùa Hạ theo hướng Tây Nam - Nam. Sương mù thường xuất hiện  từ tháng 10 đến tháng 12 hàng năm.

 Sáng sớm ở làng quê Tiên Phước

 Địa hình huyện Tiên Phước có đặc trưng phức tạp, đa dạng, ruộng đồng phân tán, nhỏ hẹp, có thể chia thành 03 vùng.  Vùng núi cao nằm chủ yếu về phía Tây và Tây Nam của huyện thuộc lãnh thổ các xã Tiên Hiệp, Tiên Ngọc, Tiên Lãnh.  Độ cao đổ từ Tây Nam sang Đông Bắc  thấp dần, độ cao trung bình từ + 200 m đến  + 500 m  với các đỉnh cao như: Hòn Che (+ 1.000 m), núi Hà Nội (+1.003 m), Da Cao (+ 670 m) thuộc xã Tiên Lãnh, núi Bằng Lim (+ 683 m) thuộc xã Tiên Ngọc.   Vùng đồi gò chuyển tiếp giữa địa hình núi cao với địa hình bậc thang, có độ cao trung bình từ  + 100 m đến + 180 m,  phần lớn là đồi hình bát úp, đỉnh nhọn nhấp nhô lượn sóng.  Vùng bậc thang, do cấu tạo phức tạp của địa hình núi cao và đồi gò nên hình thành những vùng đất bậc thang nối tiếp phân tán nhỏ hẹp từ Tây sang Đông Bắc.  

Tiên Phước hôm nay

 Tổng diện tích tự nhiên của huyện là 45.322 ha.  Trong đó đất nông nghiệp 7.515  ha, đất lâm nghiệp 22.925 ha (bao gồm đất rừng sản xuất 18.760 ha, đất rừng phòng hộ 4.164 ha), đất xây dựng và thổ cư 926 ha, đất chưa sử dụng có khả năng sản xuất nông-lâm nghiệp 10.230 ha.  Do những đặc thù riêng về địa hình và tính chất đất đai mà vùng Tiên Phước có tỷ lệ đất lâm nghiệp rất lớn, chiếm hơn 50% đất tự nhiên. 

Tiên Phước nổi tiếng về truyền thống hiếu học, toàn huyện có 15 trường Mầm non, 16 trường Tiểu học, 15 trường THCS, 02 trường THPT. Hơn 1.000 cán bộ, giáo viên, 25.000 học sinh, bình quân 03 người dân có 01 người đi học.

 Các gia đình tập trung vào đầu tư giáo dục cho con cái, toàn huyện hoàn thành phổ cập Tiểu học, THCS, có 34/48 trường được công nhận đạt chuẩn Quốc gia. Hàng ngàn học sinh Tiên Phước theo học các trường Đại học, cao đẳng và hàng chục người đã đạt các học vị cao: Tiến sĩ, Thạc sĩ. Huyện tổ chức trao giải thưởng khuyến học Huỳnh Thúc Kháng hàng năm vào mùng 6 Tết nguyên đán.

Bệnh viện huyện và Trạm y tế các xã đã được xây dựng với khoảng 170 y, bác sỹ. Có một bệnh viện đa khoa tư nhân với quy mô 100 giường bệnh.

Tiêu là loại cây trồng có giá trị kinh tế cao của Tiên Phước, rất phù hợp với loại đất có tỷ lệ màu mỡ thấp. Đặc điểm của cây tiêu: thân dây, được trồng quanh hồ (tự tạo) hoặc cọc (chói) bám vào cây tự nhiên, độ cao từ 3-10 m là có thể cho hạt. Hạt tiêu Tiên Phước có vị cay, nồng nhưng rất thơm và là một loại nông sản được xuất khẩu sang các nước châu Á và châu Âu. Cùng với cây tiêu, Tiên Phước còn có quế, lòn bon, thanh trà, sầu riêng, măng cụt cũng là các loại cây nông sản đặc trưng của vùng.  

Đến nay, toàn huyện không còn hộ đói, tỉ lệ hộ nghèo giảm xuống còn 7,0%. Về kinh tế nông nghiệp, vụ Đông Xuân 2018-2019, diện tích gieo sạ trên toàn huyện là 2.390 ha.  Hiện Tiên Phước có 36 Hợp tác xã, 140 mô hình gia trại nông nghiệp và hàng trăm mô hình vườn đạt tiêu chí xanh, sạch, đẹp, hiệu quả. 

Năm 2019, huyện đã có 04 sản phẩm (Tiêu Tiên Phước, Rượu lòn bon Tiên Phước, Tinh dầu quế Tiên Phước, Tinh dầu sả Tiên Phước) được công nhận hạng 4 sao thuộc Đề án “Mỗi xã một sản phẩm” tỉnh Quảng Nam; 02 sản phẩm (tinh dầu quế, tinh dầu sả) được công nhận giải A và 01 sản phẩm (Sản phẩm vòng đeo tay trầm hương) công nhận giải B sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu tỉnh Quảng Nam năm 2018; đăng ký 11 sản phẩm thực hiện Chương trình OCOP tỉnh năm 2019.

Trên địa bàn huyện còn có 34 di tích lịch sử, văn hóa, kiến trúc nghệ thuật, trong đó 2 di tích được xếp hạng di tích cấp quốc gia, hơn 60 ngôi nhà cổ có niên đại hơn 100 năm. Tiên Phước còn có nhiều danh thắng như sông Tiên, bãi đá Lò Thung, thác Vũng Dội, thác Ồ Ồ, Hang Dơi, thác Vực Vin, thác Cẩm Lãnh…Người dân luôn chú trọng kết hợp phát triển đa dạng sản phẩm nông nghiệp; xây dựng các mô hình làng vườn văn hóa, tiêu biểu như làng Lộc Yên (xã Tiên Cảnh), làng Thanh Bôi, làng Thanh Khê (xã Tiên Châu) có giá  trị rất lớn về kinh tế và phát triển du lịch sinh thái.

Đặc biệt đề án lớn “Phát triển Kinh tế vườn - Kinh tế trang trại gắn với phát triển du lịch sinh thái làng quê, xây dựng huyện Tiên Phước mang đặc trưng vùng trung du xứ Quảng giai đoạn 2016 - 2025” (gọi tắt là Đề án 548) được UBND tỉnh Quảng Nam phê duyệt tại Quyết định số 3150/QĐ-UBND vào tháng 8.2017 đã khơi dậy được nguồn nội lực trong dân, tạo cơ sở pháp lý, cơ chế hỗ trợ, huy động, lồng ghép các nguồn lực, phát huy hơn nữa tiềm năng, thế mạnh của huyện, thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển, cải thiện đời sống nhân dân. Mục tiêu của đề án là bảo tồn và phát huy các giá trị, bản sắc văn hóa truyền thống, tạo ra mô hình không gian văn hóa đặc trưng của vùng trung du Quảng Nam tại huyện Tiên Phước. 

Huyện Tiên Phước đang đi theo xu hướng phát triển thành huyện du lịch sinh thái và mục tiêu trở thành huyện Nông thôn mới vào năm 2022 theo hướng bền vững.

Với những gì đã đạt được, vào ngày 10 tháng 03 năm 2015, nhân kỷ niệm 40 năm giải phóng huyện Tiên Phước (10/3/1975 -10/03/2015). Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Trương Tấn Sang đã ký và trao tặng huân chương Lao động hạng nhất cho nhân dân Tiên Phước. Đây là một phần thưởng xứng đáng của nhà nước cho những nỗ lực không ngừng nghĩ của quân và dân Tiên Phước trong sự nghiệp đổi mới quê hương. 

 

    Vào tối 15.06.2016, huyện Tiên Phước đã long trọng kỷ niệm 100 năm ngày thành lập huyện Tiên Phước (1916 -2016), đây là cột mốc quan trọng trong sự hình thành và phát triển Tiên Phước. Tại lễ kỷ niệm, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam Nguyễn Ngọc Quang đã tặng cho cán bộ và nhân dân Tiên Phước bức trướng mang dòng chữ “Phát huy truyền thống anh hùng, quyết tâm xây dựng Tiên Phước giàu đẹp, văn minh”. Thừa ủy nhiệm của Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Văn Thu đã trao tặng Cờ thi đua xuất sắc năm 2015 của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc cho nhân dân huyện Tiên Phước.

Trao tặng Cờ thi đua xuất sắc năm 2015 của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc cho nhân dân huyện Tiên Phước

 Video Lễ kỷ niệm 100 năm thành lập huyện Tiên Phước (1916 -2016)

 

                                            Bản đồ Tiên Phước

Lịch sử hình thành Tiên Phước

Văn hóa Tiên Phước

Tính cách con người Tiên Phước

Di tích lịch sử Tiên Phước

Tài nguyên và thổ nhưỡng Tiên Phước